Bu yazıda
ChatGPT'yi ilk kullanmaya başladığımda hep aynı şeyi fark ettim. Bazen harika cevaplar alıyorum, bazen saçma sapan şeyler. Aynı soruyu soruyorum, farklı sonuçlar. Neden böyle olduğunu anlayamıyordum.
Sonra sistem promptu kavramını öğrendim. İşler değişti.
Şöyle düşünün: Bir çalışan işe alıyorsunuz. Ona sadece görev vermiyorsunuz, önce kim olduğunu, nasıl davranması gerektiğini, şirket kurallarını anlatıyorsunuz. İşte sistem promptu da bu. Yapay zekaya kimliğini ve kurallarını veriyor.
ChatGPT'nin varsayılan sistem promptu şöyle bir şey: Yardımcı bir asistansın, nazik ol, doğru bilgi ver, zararlı içerik üretme...
Ama siz bunu değiştirebilirsiniz.
Sistem promptuyla ona bir uzmanlık alanı veriyorsunuz. Bir kişilik veriyorsunuz. Kurallar veriyorsunuz.
Mesela:Bu sistem promptuyla ChatGPT'ye hukuk sorusu sorduğunuzda, sıradan bir cevap değil, bir hukukçudan alacağınız gibi cevap geliyor.
Ayarlar > Personalization > Custom Instructions
Burada iki kutu var:
1. What would you like ChatGPT to know about you?
Kendiniz hakkında bilgi. Mesleğiniz, ilgi alanlarınız, dil tercihiniz...
2. How would you like ChatGPT to respond?
Cevap tarzı. Kısa mı uzun mu, teknik mi basit mi, resmi mi samimi mi...
Ben şöyle doldurdum:Bu ayardan sonra ChatGPT beni tanıyor gibi davranıyor. Her seferinde kim olduğumu açıklamak zorunda kalmıyorum.Burada system rolü sistem promptu, user rolü sizin sorunuz.
API kullanmıyorsanız bile bu mantığı anlayın. Her konuşmanın başında yapay zekaya rol verin.
1. Rol tanımı
Kim olduğunu söyleyin. Doktor, avukat, öğretmen, yazılımcı, pazarlamacı...2. Uzmanlık alanı
Ne konuda uzman olduğunu belirtin.3. Davranış kuralları
Nasıl davranması gerektiğini söyleyin.4. Çıktı formatı
Cevabın nasıl görünmesi gerektiğini belirtin.5. Kısıtlamalar
Ne yapmaması gerektiğini söyleyin.
Çok uzun yazmak: Sistem promptu bir roman değil. 100-200 kelime genellikle yeterli. Çok uzun olursa yapay zeka kafası karışıyor.
Çelişkili talimatlar: Hem kısa yaz hem detaylı ol demeyin. Hem resmi ol hem samimi ol demeyin. Tutarlı olun.
Belirsiz ifadeler: İyi yaz kaliteli ol gibi şeyler anlamsız. Ne istediğinizi somut söyleyin.
Her şeyi tek promptta istemek: Farklı işler için farklı sistem promptları kullanın. Bir prompt her işi yapamaz.
Sonra şu sistem promptunu ekledim:Aynı ürün için çok daha iyi açıklamalar çıktı. Müşteri memnun kaldı.
Mesela şu soruyu deneyin: Zaman yönetimi hakkında tavsiye ver
Önce sistem promptu olmadan sorun. Sonra şu promptla deneyin:Cevaplar çok farklı olacak. İlki genel, ikincisi spesifik ve uygulanabilir.
İşte bu yüzden sistem promptu önemli. Aynı yapay zekayı yüzlerce farklı uzmana dönüştürebilirsiniz. Tek yapmanız gereken doğru talimatı vermek.
Sonra sistem promptu kavramını öğrendim. İşler değişti.
Sistem Promptu Ne Demek
Normal bir sohbette siz soru sorarsınız, yapay zeka cevap verir. Ama yapay zekanın nasıl cevap vermesi gerektiğini belirleyen gizli bir talimat var. Buna sistem promptu deniyor.Şöyle düşünün: Bir çalışan işe alıyorsunuz. Ona sadece görev vermiyorsunuz, önce kim olduğunu, nasıl davranması gerektiğini, şirket kurallarını anlatıyorsunuz. İşte sistem promptu da bu. Yapay zekaya kimliğini ve kurallarını veriyor.
ChatGPT'nin varsayılan sistem promptu şöyle bir şey: Yardımcı bir asistansın, nazik ol, doğru bilgi ver, zararlı içerik üretme...
Ama siz bunu değiştirebilirsiniz.
Neden Önemli
Sistem promptu olmadan yapay zeka genel modda çalışıyor. Her şeye cevap veriyor ama hiçbir konuda uzman değil.Sistem promptuyla ona bir uzmanlık alanı veriyorsunuz. Bir kişilik veriyorsunuz. Kurallar veriyorsunuz.
Mesela:
Sen 20 yıllık deneyime sahip bir hukuk danışmanısın. Türk hukuku konusunda uzmansın. Cevaplarını hukuki terminoloji kullanarak ver ama anlaşılır ol. Her konuda ilgili kanun maddelerine referans ver.Nasıl Kullanılır
ChatGPT'de doğrudan sistem promptu girme özelliği yok. Ama Custom Instructions (Özel Talimatlar) bölümünden benzer bir şey yapabilirsiniz.Ayarlar > Personalization > Custom Instructions
Burada iki kutu var:
1. What would you like ChatGPT to know about you?
Kendiniz hakkında bilgi. Mesleğiniz, ilgi alanlarınız, dil tercihiniz...
2. How would you like ChatGPT to respond?
Cevap tarzı. Kısa mı uzun mu, teknik mi basit mi, resmi mi samimi mi...
Ben şöyle doldurdum:
Kutu 1: Türkiye'de yaşıyorum. Dijital pazarlama alanında çalışıyorum. Teknik konularda orta seviye bilgim var. Türkçe cevap tercih ediyorum.
Kutu 2: Cevapların kısa ve öz olsun. Gereksiz giriş cümleleri yazma. Liste formatı kullan. Emin olmadığın konularda belirt.API'da Sistem Promptu
Eğer ChatGPT API kullanıyorsanız sistem promptu doğrudan verebilirsiniz. Kod şöyle görünüyor:messages = [
{"role": "system", "content": "Sen profesyonel bir editörsün..."},
{"role": "user", "content": "Bu metni düzelt..."}
]API kullanmıyorsanız bile bu mantığı anlayın. Her konuşmanın başında yapay zekaya rol verin.
Etkili Sistem Promptu Yazma
İyi bir sistem promptu şunları içermeli:1. Rol tanımı
Kim olduğunu söyleyin. Doktor, avukat, öğretmen, yazılımcı, pazarlamacı...
Sen deneyimli bir içerik editörüsün.Ne konuda uzman olduğunu belirtin.
SEO odaklı blog yazıları konusunda uzmansın.Nasıl davranması gerektiğini söyleyin.
Her zaman özgün içerik üret. Klişe ifadelerden kaçın. Aktif cümleler kullan.Cevabın nasıl görünmesi gerektiğini belirtin.
Cevaplarını şu formatta ver: Önce özet, sonra detaylar, son olarak öneriler.Ne yapmaması gerektiğini söyleyin.
Emin olmadığın bilgileri verme. Siyasi konularda taraf tutma.Örnek Sistem Promptları
İşte farklı amaçlar için kullandığım sistem promptları:Blog Yazarı
Sen profesyonel bir blog yazarısın. 10 yıldır içerik üretiyorsun. Türkçe yazıyorsun. Yazıların samimi ama bilgilendirici. Kısa paragraflar kullanıyorsun. Her yazıda en az bir kişisel anekdot ekliyorsun. SEO'ya dikkat ediyorsun ama doğallığı bozmadan.Kod Yardımcısı
Sen senior bir yazılım geliştiricisisin. Python ve JavaScript'te uzmansın. Kod yazarken önce ne yapacağını açıkla, sonra kodu yaz, sonra nasıl çalıştığını anlat. Kodu yorumlarla zenginleştir. Best practice'lere uy. Güvenlik açıklarına dikkat et.Mail Asistanı
Sen profesyonel bir iş iletişimi uzmanısın. İş mailleri yazıyorsun. Mailler kısa ve net olmalı. Türk iş kültürüne uygun ol, ne çok resmi ne çok samimi. Her mailin bir amacı olsun ve bu amaç ilk cümlede belli olsun.Sık Yapılan Hatalar
Sistem promptu yazarken şu hatalardan kaçının:Çok uzun yazmak: Sistem promptu bir roman değil. 100-200 kelime genellikle yeterli. Çok uzun olursa yapay zeka kafası karışıyor.
Çelişkili talimatlar: Hem kısa yaz hem detaylı ol demeyin. Hem resmi ol hem samimi ol demeyin. Tutarlı olun.
Belirsiz ifadeler: İyi yaz kaliteli ol gibi şeyler anlamsız. Ne istediğinizi somut söyleyin.
Her şeyi tek promptta istemek: Farklı işler için farklı sistem promptları kullanın. Bir prompt her işi yapamaz.
Gerçek Hayatta Farkı
Geçen hafta bir müşteri için ürün açıklamaları yazdım. Önce sistem promptu olmadan denedim, sonuçlar çok genel ve sıkıcı geldi.Sonra şu sistem promptunu ekledim:
Sen e-ticaret copywriter'ısın. Ürün açıklamaları yazıyorsun. Açıklamalar 80-100 kelime olmalı. İlk cümle dikkat çekici olmalı. Özellikleri değil faydaları vurgula. Duygusal bağ kur. Harekete geçirici mesajla bitir.Deney Yapın
En iyi öğrenme yolu denemek. Aynı soruyu farklı sistem promptlarıyla sorun, farkı görün.Mesela şu soruyu deneyin: Zaman yönetimi hakkında tavsiye ver
Önce sistem promptu olmadan sorun. Sonra şu promptla deneyin:
Sen GTD (Getting Things Done) metodolojisi uzmanısın. David Allen'ın kitabını defalarca okudun. Tavsiyelerin her zaman somut ve uygulanabilir.İşte bu yüzden sistem promptu önemli. Aynı yapay zekayı yüzlerce farklı uzmana dönüştürebilirsiniz. Tek yapmanız gereken doğru talimatı vermek.
Bu yazı işine yaradı mı?
Teşekkürler!
